Mieszkać twórczo… (2009). Projekt Mieszkać twórczo… to cykl intensywnych, tygodniowych wypraw młodzieży, pochodzącej z wsi Poraż, Morochów, Mokre, Niebieszczany, który miał na celu zwrócenie uczestnikom projektu uwagi na stare drewniane zabudowania, jakie znajdują się w miejscu ich zamieszkania, celem uświadomienia sobie roli, jaką pełnią one w krajobrazie i dziedzictwie kulturowym tego regionu. Wyprawy te miały charakter dokumentacyjny, „inwentaryzacyjny”, prowadzone były przy współpracy z Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku (spotkanie z etnografem oraz architektem). Pod względem dokumentacyjnym (zdjęcia obiektów, nagrania rozmów z mieszkającymi w starych domach ludźmi) była to praca wciąż w tym regionie pionierska, o istotnym dla tego regionu znaczeniu „monograficznym” oraz upamiętniająca to, co w mniej optymistycznej wersji rozwoju – może za jakiś czas zniknąć. Poza celem archiwizacyjnym i uwrażliwiającym na problem architektury i dziedzictwa kulturowego, warsztaty spełniały także cele związane z zagadnieniami edukacyjnymi i etnograficznymi (kształcącymi sposoby rozmowy z ludźmi – umożliwiającymi porozumienie międzypokoleniowe) oraz artystycznymi (dokumentowanie fotograficzne). Cykl wypraw wpisywał się w działanie szersze, obejmujące spotkanie dorosłych mieszkańców wsi ze specjalistami z zakresu agroturystyki i strategii stosowanych wobec starych drewnianych zabudowań celem niedopuszczenia do ich zaniedbania oraz archiwizację materiału zebranego podczas wypraw i jej publikację. Wydanie książkowej pozycji pt. „Znikające domy” – rodzaju szczególnej monografii regionu okazało się zjawiskiem, w tym regionie, bezprecedensowym. Pozycja taka, tematycznie nawiązująca równocześnie do wszystkich czterech wsi oraz przedstawiająca je jako wspólny, wielokulturowy region pogranicza, nie powstała bowiem nigdy wcześniej. Celem projektu Mieszkać twórczo… było zaktywizowanie miejscowych społeczności (zarówno młodzieży, jak i dorosłych) oraz wskazanie przestrzeni, w której ich współpraca jest możliwa, czy wręcz konieczna – celem ochrony wspólnego dziedzictwa kulturowego, ochrony krajobrazu doliny Osławy i architektury tradycyjnej wsi. Region czterech wsi w dolinie Osławy poza drewnianą, zabytkową cerkwią, wciąż posiada drewniane zabudowania mieszkalne i gospodarcze. Siłą rzeczy nie jest on jednak wolny od dominującego współcześnie trendu zanikania drewnianego typu architektury – często uważanej za przejaw zacofania. Krajobraz drewniany ulega powolnej, lecz nieustannej dewastacji. Już teraz wsie te są uboższe o kilka drewnianych obiektów, których nie udało się na przestrzeni ostatnich kilku lat uratować. Stowarzyszenie Sałasz ma nadzieję, że materialny efekt w postaci publikacji „wpłynie korzystnie na formowanie się świadomości mieszkańców dotyczącej przestrzeni, jaką zamieszkują, jako obszaru Wspólnoty Wielu Kultur oraz na nowo zdefiniuje potrzebę ochrony miejscowej architektury i krajobrazu”[1].



[1] M. Serafin, Opis projektu Mieszkać twórczo…, 03.2008, Archiwum Teatru CST

 

Projekt został dofinansowany przez Fundację Wspomagania Wsi.